Bộ Xây dựng tham vấn ý kiến về chính sách Luật Cấp, thoát nước

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh, nước là nguồn tài nguyên thiết yếu, là điều kiện tồn tại và phát triển của con người, đồng thời là nguồn lực chiến lược của mỗi quốc gia. Hệ thống cấp, thoát nước không chỉ là hạ tầng kỹ thuật phục vụ đời sống dân sinh mà còn giữ vai trò bảo đảm an ninh nguồn nước, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực chống chịu của các đô thị trước thiên tai, dịch bệnh.

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn phát biểu khai mạc hội thảo

Theo Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh đô thị hóa, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, lĩnh vực cấp, thoát nước đang đứng trước những yêu cầu và thách thức lớn. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn còn phân tán ở nhiều luật, nghị định và văn bản quy phạm pháp luật khác nhau, chưa hình thành được một khuôn khổ pháp lý thống nhất điều chỉnh toàn diện các hoạt động cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải.

Bên cạnh đó, thực tiễn cũng đặt ra nhiều vấn đề mới như tình trạng thiếu nước cục bộ tại một số địa phương; ngập úng đô thị diễn biến phức tạp; tỷ lệ thu gom, xử lý nước thải còn thấp; thất thoát nước sạch vẫn ở mức cao tại nhiều nơi; nguồn lực đầu tư còn hạn chế, trong khi việc huy động khu vực tư nhân chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Đặc biệt, công tác quản lý vẫn chủ yếu theo địa giới hành chính, chưa theo kịp xu hướng phát triển các hệ thống cấp nước, thoát nước mang tính liên vùng, liên lưu vực.

“Trên cơ sở tổng kết thực tiễn, rà soát hệ thống pháp luật, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Xây dựng đã chủ động rà soát, cập nhật toàn bộ hồ sơ chính sách dự án Luật Cấp, thoát nước nhằm bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật mới và phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc hoàn thiện hồ sơ chính sách không làm thay đổi mục tiêu, phạm vi điều chỉnh và bản chất các chính sách đã được Chính phủ thông qua, mà tập trung hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, tổ chức thực hiện trong bối cảnh mới” - Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh.

Cục trưởng Tạ Quang Vinh trình bày tại hội thảo

Trình bày nội dung dự thảo Luật, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng Tạ Quang Vinh cho biết, việc xây dựng Luật Cấp, thoát nước nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý thống nhất, đồng bộ để điều chỉnh toàn diện các hoạt động phát triển, đầu tư xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác công trình cấp, thoát nước; cung cấp và sử dụng dịch vụ; quản lý giá; chuyển đổi số và trách nhiệm quản lý nhà nước trong lĩnh vực cấp, thoát nước.

Theo Cục trưởng Tạ Quang Vinh, hồ sơ dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa các kết quả tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động chính sách, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và các chính sách đã được Chính phủ thông qua trước đây. Đồng thời, dự thảo đã được rà soát, cập nhật để phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hệ thống pháp luật mới ban hành.

Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở ba nhóm chính sách lớn. Thứ nhất, phát triển hệ thống cấp, thoát nước đồng bộ, thống nhất, hiện đại theo chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển; từng bước chuyển từ tư duy quản lý theo địa giới hành chính sang quản lý theo vùng cấp nước, lưu vực thoát nước, bảo đảm kết nối liên vùng, liên tỉnh và khai thác hiệu quả nguồn nước.

Thứ hai, nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành và khai thác hệ thống cấp, thoát nước thông qua quản lý toàn bộ vòng đời công trình; bảo đảm cấp nước an toàn; giảm thất thoát nước; tăng cường thu gom, xử lý và tái sử dụng nước thải; quản lý bùn thải theo hướng kinh tế tuần hoàn; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông minh, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong quản lý hạ tầng.

Chuyên gia góp ý tại hội thảo

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực phát triển hệ thống cấp, thoát nước; đa dạng hóa nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, đầu tư tư nhân, hợp tác công tư, nguồn vốn ODA, tín dụng xanh và các nguồn lực hợp pháp khác; đồng thời xây dựng cơ chế giá phù hợp, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, các đại biểu thống nhất cao với sự cần thiết ban hành Luật Cấp, thoát nước, đồng thời cho rằng dự thảo Luật đã bám sát yêu cầu hoàn thiện thể chế, tạo cơ sở pháp lý để phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật thiết yếu trong giai đoạn mới.

Để hoàn thiện dự thảo Luật, các đại biểu góp ý tiếp tục rà soát, hoàn thiện một số quy định nhằm nâng cao tính khả thi khi triển khai trên thực tế. Trong đó chú trọng làm rõ hơn nội hàm của các nhóm chính sách, xác định cụ thể phạm vi điều chỉnh, thẩm quyền, trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ của từng chủ thể tham gia hoạt động cấp, thoát nước; đồng thời bảo đảm sự thống nhất với các luật có liên quan về tài nguyên nước, bảo vệ môi trường, đầu tư, giá và tổ chức chính quyền địa phương.

Liên quan đến cơ chế quản lý, nhiều ý kiến đề xuất nghiên cứu bổ sung các quy định về quản lý, giám sát giá nước sạch và giá dịch vụ thoát nước theo hướng công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người sử dụng dịch vụ; đồng thời tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, quản lý, vận hành hệ thống cấp, thoát nước.

Đối với chuyển đổi số, các đại biểu kiến nghị cần quy định rõ hơn trách nhiệm xây dựng cơ sở dữ liệu ngành, ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài sản hạ tầng, giám sát vận hành, cảnh báo sự cố, quản lý chất lượng nước và kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý với doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị.

Quang cảnh hội thảo

Nhiều ý kiến cũng tập trung góp ý về cơ chế huy động nguồn lực, bổ sung các giải pháp cụ thể để thu hút đầu tư xã hội hóa, mở rộng hợp tác công tư, đồng thời làm rõ cơ chế tài chính bảo đảm nguồn lực cho đầu tư, quản lý, vận hành và duy trì hoạt động cấp, thoát nước, nhất là tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo; tăng cường các quy định về bảo đảm an ninh, an toàn vận hành công trình cấp, thoát nước; ưu tiên nguồn nước thô phục vụ cấp nước sinh hoạt; nghiên cứu cơ chế cho phép khai thác nguồn nước thô vượt công suất trong những trường hợp cần thiết để ứng phó với thiên tai, hạn hán, thiếu nước hoặc tình huống khẩn cấp theo quy định của pháp luật.

Kết luận hội thảo, được sự ủy quyền của Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng Tạ Quang Vinh đánh giá cao những góp ý tâm huyết, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội và các chuyên gia tại hội thảo.

“Ban soạn thảo sẽ nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp tại hội thảo để tiếp tục làm rõ các nhóm chính sách, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, cơ chế huy động nguồn lực, chuyển đổi số, bảo đảm an ninh nguồn nước, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời tạo môi trường pháp lý thuận lợi để huy động các nguồn lực xã hội đầu tư phát triển hệ thống cấp, thoát nước hiện đại, an toàn, bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong giai đoạn mới” - Cục trưởng Tạ Quang Vinh nhấn mạnh.